Những ngày bình yên ở quê, thời tiết như chuyển dần vào cuối hè, nắng không còn dội lửa xuống từng tấc đất quê hương nữa mà điểm xuyết bằng những cơn mưa giông nặng hạt tháng Bảy. Tèo đứng một mình trên chiếc cầu mới xây, gió mát trăng thanh, phóng tầm mắt xa xa nơi cuối chân trời, những cột khói chầm chậm bốc lên, hương lúa non thoảng nhẹ nơi đầu mũi.
Ngoảnh lại, Tèo đã đi qua hơn ba mươi mùa xuân. Chặng đường tưởng chừng dài mà ngẫm lại, hóa ra chỉ như một cái chớp mắt. Mỗi dấu chân từng in hằn trên cát đời giờ đang mờ nhòe dần dưới con sóng vô hình của thời gian – tên trộm lặng lẽ nhưng tàn nhẫn nhất, cứ thế mang đi tuổi trẻ, kỷ niệm, và đôi khi là cả những người ta thương yêu nhất.
Tèo vẫn còn nhớ rõ bàn tay gầy gò của ông ngoại trong ngày đầu tiên đưa Tèo tới trường – bàn tay ấm áp, run rẩy siết chặt tay. Nhớ cảm giác hồi hộp khi lần đầu đứng trước lớp, tiếng ve sầu hòa cùng tiếng trống trường rộn rã như còn vọng lại đâu đây. Nhớ những buổi trưa hè chân trần chạy băng qua con đường làng gập ghềnh, tiếng cười hồn nhiên vang dội giữa rặng tre xanh mát. Nhớ những đêm đông trên chiếc giường cũ kĩ, ông bà cùng ôn lại những giai thoại hào hùng của cách mạng Việt Nam.
Tất cả như mới hôm qua. Nhưng thật ra đã hai mươi năm, hai lăm năm trôi qua. Có những gương mặt, những tiếng cười giờ chỉ còn tồn tại trong trí nhớ, mãi mãi chẳng thể chạm vào lần nữa.
Tèo thích việc lắng nghe trải nghiệm của người khác. Mỗi người là một dòng chảy thời gian, mang theo bao kỷ niệm, bao điều chưa kịp nói. Nếu có dịp được trò chuyện cùng những người già, Tèo thường hay gợi mở cho họ về một thế giới mà ít khi họ nhắc đến, để họ có thể dẫn Tèo trở về một thời xa lắc.
Ông thầy bác sĩ, người từng dạy Tèo lúc thi đại học – người đàn ông từng trải với đôi mắt mờ đục vì tuổi tác – kể về chuyện bác từng đi tán tỉnh cô vợ lúc bấy giờ. “Ngày xưa bả đẹp lắm, lại sinh ra trong gia đình gia giáo, còn bác xuất thân nông dân phèn, đi con xe đạp cổ điển. Bả được nhiều người theo đuổi nhưng bác thì vua lì đòn, nhờ chai mặt nên giờ mới thành hai vợ chồng đây chứ”. Nhiều hành động tán gái mắc cười của các bác 5x-6x, nghe cũng lạ lùng hen :)))
Rồi mẹ của Tèo, chia sẻ đi buôn thời còn bao cấp. Ngày xưa mỗi nhà chỉ được phát vài kí bo bo, ăn được miếng thịt nói chung cũng hiếm. Đường xá ở trên núi còn chưa khai hoang, đường thì nhỏ mà dốc thì dựng đứng, mỗi ngày lội bộ mười mấy cây số để kiếm hạt ươi, dây mây, bán lại kiếm lời. Mẹ kể ngày xưa khổ lắm, chứ không được sướng như tụi con bây giờ, cái gì cũng tiện nghi.
Mỗi câu chuyện là một mảnh vỡ của đời người – âm thầm, xót xa – nhưng lại quý giá vô cùng. Nó nhắc Tèo: thời gian không đợi ai. Mỗi phút giây trôi qua đều là duy nhất và không bao giờ trở lại.
Quê Tèo nghèo, nhưng yên bình và đẹp. Buổi sớm mù sương trắng như tấm voan mỏng phủ lên những ngọn đồi, cả không gian như nàng dâu thẹn thùng trong ngày cưới. Nắng sớm len qua tán tre, tạo thành những dải sáng lấp lánh như nhạc khúc bình yên của đất trời. Dòng sông uốn lượn như tấm lụa mềm ôm trọn lấy làng quê, núi cao sừng sững như cha già, dòng nước dịu dàng như vòng tay của mẹ.
Giữa khung cảnh ấy, Tèo chợt hiểu: hạnh phúc không nằm ở nơi phồn hoa đô hội, cũng không nằm trong những món đồ đắt tiền. Hạnh phúc, nhiều khi, chỉ là một buổi chiều quê ngồi bên người thân, là cái siết tay thật chặt, là một bữa cơm có đủ tiếng cười.
Thế nhưng, bao người trong chúng ta đang đánh đổi những điều giản dị ấy để chạy theo thứ gọi là thành công? Bao người bỏ lỡ cái ôm của mẹ, lời chúc mừng của cha, ánh mắt nồng ấm của con thơ… để rồi một ngày ngoảnh lại, chỉ còn khoảng trống mang tên “giá như…”
Tèo đã từng thấy một người chị đã từng rất nỗ lực vì sự nghiệp mà bỏ bê gia đình, để rồi ba của chị ấy bị bệnh, chị không có dịp được nhìn ba lần cuối. Chị nghẹn ngào thốt ra trong lễ tang: “Con xin lỗi, ba ơi… Giá như con đừng cố chấp…” Nhưng lúc đó, mọi lời xin lỗi đều đã quá muộn.
Có những điều nếu không giữ lấy ngay khi còn kịp, ta sẽ mãi mãi chẳng thể tìm lại. Tình thân, tình bạn, tình yêu – tất cả đều mong manh như giọt sương sớm – đẹp, trong trẻo, nhưng dễ tan biến nếu ta lơ là.
Đức Phật từng nói: “Chớp mắt một cái liền đã một ngày, ngoái đầu một cái liền đã một năm, quay lưng một cái liền đã một đời”
Một đời người luôn có quá nhiều thứ khiến ta phải thổn thức, không kịp nữa rồi. Cho nên hãy trân trọng những người đối tốt với bạn, quãng đời còn lại quý giá như vậy, mong chị em đừng lãng phí.